Democratisch socialisme: meer dan alleen herverdeling

Het is een wijdverbreide gedachte dat democratisch socialisme vooral een kwestie is van het herverdelen van inkomen.  Het marktkapitalisme is er om te zorgen voor een flinke welvaartstaart. Het democratisch socialisme (of linkse politiek) is er dan om te zorgen dat die taart op een beetje eerlijke manier verdeeld wordt. Daarvoor zijn er onder meer sociale voorzieningen en vangnetten.

Dit is geen onjuist verhaal, gelukkig niet, maar het is lang niet het hele verhaal. Zeker als we denken aan wat de huidige maatschappij nodig heeft. ‘Duurzaam en sociaal’ betekent ook dat we kijken naar hoe de economie zelf eruitziet.

Een duurzame en sociale economie

Op sociaal gebied zien we dat er vormen van ongelijkheid en uitbuiting in de economie zijn geslopen die om serieuze verandering vragen. Zo weten we van de wantoestanden onder arbeidsimmigranten die in de kassen en de schoonmaak werken.

Op het gebied van duurzaamheid is er nog veel te doen. Het overgaan op duurzame energie betekent verandering van binnenuit. Daarmee beperk je niet alleen klimaatverandering maar zorg je er ook voor dat de nationale economie het goed blijft doen vergeleken met buitenlandse concurrenten. In de negentiende eeuw industrialiseerde Nederland erg langzaam doordat het te lang aan turf als energiebron bleef vasthouden. Nu zien we dat de klimaatdoelstelling voor 2030 uit het zicht raakt door vertraging in de energietransitie. 

De overgang naar een circulaire economie

Een vergelijkbaar verhaal betreft de overgang naar een circulaire economie. Dat is ook een verandering van de economie zelf die we als links-groene beweging een warm hart toedragen. Hierdoor is het mogelijk de aarde te ontzien en onze leefomgeving te verbeteren. Maar ook om economisch mee te kunnen blijven doen. Er is nog veel te doen op dit gebied.

Er zijn volop berichten dat de arbeidsproductiviteit in Nederland en ook de EU achterblijft bij bijvoorbeeld de VS. Dat betekent ook minder economische groei. Hier tekent zich een dilemma af. Meer economische groei betekent meer vervuiling. De zogeheten ‘groene groei’ van de huidige regering loopt het gevaar niet meer te zijn dan een doekje voor het bloeden. Het woord ‘groen’ wordt snel gebruikt zonder dat er sprake is van een echte ontkoppeling van productie en grondstoffen en van productie en vervuiling. 

Arbeidsproductiviteit en de rol van AI

Echter, we beseffen dat veel tekorten aan arbeid die overal merkbaar zijn, opgeheven kunnen worden door een hogere arbeidsproductiviteit. Deze kan met name bereikt worden door intensiever gebruik te maken van AI. Maar, AI vergt veel energie. Het is niet altijd eenvoudig om duurzaam en sociaal te zijn. Het vergt veel kennis, moed en inzet om er iets van te maken.  Maar, het is tegelijkertijd ontzettend boeiend en hoopgevend om ‘duurzaam en sociaal’ in praktijk te brengen.

Er zijn veel mogelijkheden om niet alleen welvaart te verdelen maar ook om helend bezig te zijn door het scheppen van nieuwe duurzame welvaart.